Saturday, May 2, 2009

ധ്രുവചരിതം

സാമ്യമില്ലാതെ മനുസുതന്മാരുടെ
കാമ്യചരിത്രങ്ങളിങ്ങനെ കേവലം
ചൊല്ലി, പ്പുനരധര്‍മ്മാപത്യവിസ്തൃതി
ചൊല്ലിക്കഴിഞ്ഞേന്‍‌, മനുസുതന്മാരുടെ
ചൊല്ലെഴും വൃത്താന്തമൊട്ടു ചുരുക്കി ഞാന്‍
ചൊല്ലുന്നതുണ്ടതു, കേട്ടുകൊള്‍കെങ്കിലോ.
സ്വായംഭൂവന്നു തനയരിരുവരു-
ണ്ടായതില്‍ മുമ്പന്‍ പ്രിയവ്രതന്‍ തന്നുടെ
വൃത്താന്തമൊട്ടൊട്ടു പഞ്ചമസ്കന്ധത്തി-
ലുക്തമായീടുമിളയവന്തന്നുടെ
പുത്രസന്താനമിവിടെപ്പറയുന്നി-
തുത്താനപാദപ്രസിദ്ധനാമാവവന്‍‌.
തന്നുടെ പത്നിസുനീതിമുന്നേവള്‍‌ പോല്‍
പിന്നേവള്‍‌ സുന്ദരിയായ സുരുചിയും;
തന്വീമണികളിരുവരുമ്പെറ്റോരോ-
നന്ദനന്മാരുമുണ്ടായ്ച്ചമഞ്ഞീടിനാര്‍‌.
പുത്രന്‍‌ സുരുചിജനുത്തമനായത-
ത്യുത്തമനാം ധ്രുവനസ്സുനീതിസുതന്‍
പൃഥ്വീപതിക്കു സുരുചിയും പുത്രനും
എത്രയുമിഷ്ടരായുള്ളൂ നിരന്തരം.
തത്സുതന്മാര്‍‌ ചെറുതായ്ക്കളിക്കുമ്പോള്‍‌
ഉത്താനപാദനാമുത്തമഭൂവരന്‍‌
രത്നസിംഹാസേനേ രാജസഭാന്തരേ
പത്നി സുരുചിയുമായിരിക്കും വിധൌ
വന്നു നൃപന്‍‌ മടിതന്നിലേറീടിനാന്‍‌
അന്യൂനകൌതുകമോടും സുരുചിജന്‍;
തന്നുള്ളഴിഞ്ഞു കുഴഞ്ഞു നൃപതിയും
നന്ദനനെപ്പരിപാലിച്ചിരിക്കുമ്പോള്‍‌
ചെമ്മേ കളിച്ചു നടക്കും സുനീതിജന്‍‌
നിര്‍മ്മലനാം ധ്രുവനും പോന്നുവന്നുടന്‍‌
മന്നവന്‍‌ തന്മടിയിതന്നിലേറീടുവാന്‍‌
തന്നുള്ളിലൂടേഴുമാശയാസന്നിധൌ
നിന്നുഴലുന്നവന്‍‌ തന്നെ നൃപവരന്‍‌
അന്നേരമാദരിയായ്കയാലങ്ങവന്‍‌
മന്ദാക്ഷമുള്‍‌ക്കൊണ്ടിളിഭ്യം കലര്‍‌ന്നു ഭൂ-
മണ്ഡലം കാല്‍‌നഖംകൊണ്ടുമൂന്നിത്തുലോം
ഖിന്നനായ് നിന്നു തിരുമ്മിത്തിരുമ്മിയ-
ക്കണ്ണീര്‍‌ പൊഴിഞ്ഞു കരഞ്ഞു തുടങ്ങിനാന്‍‌.
ചൊന്നാളതുകണ്ടിരുന്ന സുരുചിയും;
“ഉണ്ണീ കരയുന്നതെന്തിനു നീ വൃഥാ?
നിന്നുള്ളിലെന്തഭിപ്രായമെന്തിങ്ങനെ
നിന്നുഴന്നാലതുവന്നുകൂടീടുമോ?
നിന്നുടെ മാതാവിനൊടങ്ങു ചെന്നു നീ
ചൊന്നാലവളതു സാധ്യമാക്കും ദൃഢം.
മന്നവനെന്മകന്തന്‍ പിതാവായതി
ങ്ങന്യായമായ് നിന്നതിനെന്തുകാരണം?
നിന്നെത്തൊടുകയില്ലല്ലോ നരവരന്‍‌
നിന്നിനിക്കാലം പഴുതേ കഴിക്കൊലാ;
വന്നു ഭൂപാലകന്‍ തന്നെത്തൊടായ്കചെ-
ന്നങ്ങുകാലത്തുപോയ് നിന്നു കരക നീ
മന്നവോത്സംഗമേറീടുവാനെന്‍‌മക-
നെന്നിയേമറ്റൊരു യോഗ്യതയില്ലാരുമേ.
നിന്നുള്ളിലുമതിനാഗ്രഹമെങ്കിലോ
ചെന്നു നാരായണന്‍ തന്നെ ബ്ഭജിക്കനീ;
സാക്ഷാല്‍ ജഗന്മയനായ നാരായണന്‍
സാക്ഷിഭൂതന്‍ പദപങ്കജം മാനസേ
ചേര്‍‌ത്തു നിരന്തരം ധ്യാനിച്ചിരിക്ക സര്‍‌-
വാത്മാ ജഗദ്ഗുരുതന്‍‌ പ്രസാദിപ്പോളം.
തല്‍ പ്രസാദത്താലനുഗ്രഹിച്ചീടുകില്‍‌
അപ്പോളുടനിങ്ങു പോന്നുവന്നെന്നുടെ
ഗര്‍ഭാശയത്തിങ്കല്‍ നിന്നിഹഭൂമിയി-
ലുത്ഭവിക്കേണമെന്നാലിദമായ് വരും
പോക പുനരതല്ലാതെ നൃപാസനം
വാഴ്കയിലാശയുണ്ടാകിലിതുവരാ.
കേഴാതെ രാജ്യസഭയില്‍ നിന്നൂഴിയില്‍‌
വീഴാതെ തൊട്ടുപോകാതെ നൃപനെയും
ദൂരെനില്ലെ”ന്നളവാശു ചൊല്ലുന്നൊരു
ക്രൂരവചസ്സുകള്‍‌കേട്ടു ഭൂപാലനും
പാരമകം നൊന്തു സാര‍സ്യവാണിയില്‍
ചേരുമനുരാഗവുമുരുരോഷവും
കൂടിക്കലര്‍ന്നു നിന്മാനസതാരിന്റെ
കാഠിന്യമെത്രയുമെന്നു നോക്കീടിനാന്‍
മാന്‍‌നേര്‍‌മിഴിത്തയ്യലാളതേയും ബഹു-
മാനിയാതേ മരുവീടിനാന്‍‌ കൂടവേ.
ബാലന്‍ ധ്രുവനും പിതാവിന്‍ വിവശങ്ങള്‍‌
ആലോകനേന സുരുചിപ്രഭാവമാം-
സൂലമുനകളേറ്റാശു തിരിഞ്ഞു തല്‍‌-
ക്കാലേ പുനരതിദീനഭാവത്തൊടും
കണ്ണുനീരാലേ കരഞ്ഞു കരഞ്ഞു പോയ്
ചെന്നു മാതാവു തന്‍‌ മുന്നില്‍‌ വീണീടിനാന്‍‌
ഖിന്നനായ് വീണു കരഞ്ഞഴല്‍‌ തേടിന
നന്ദനനെക്കണ്ടുമാതാ സുനീതിയും
ചെന്നുടനേറ്റം പരിഭ്രാന്ത ചെതസാ
നന്ദനനമ്മതന്‍ പാദേ നമിച്ചപ്പോള്‍‌
മന്നിടത്തിങ്കേന്നു വാരിയെടുത്തഹോ,
മാറിലണച്ചു പുണര്‍ന്നു പുണര്‍ന്നു ത-
ച്ചേറും പൊടിയും നയനസലീലവും
പാരാതെ മന്ദം മന്ദം തുടച്ചേറ്റവും
ചാരുതരാങ്കമാരോപ്യ തമാദരാല്‍‌
മൂര്‍ദ്ധിനി മുകര്‍ന്നു ചോദിച്ചാള്‍‌ പരവശാല്‍‌:-
“ആര്‍‌ത്തനായെന്തിനു നീ കരഞ്ഞീടുന്നു?
സങ്കടമെന്തു നിനക്കുളവായതൊ-
ന്നെങ്കല്‍‌ നിന്നച്ഛനെക്കാണ്മതിന്നല്ലയോ?
നീ മുതിര്‍‌ന്നിപ്പോളിതെന്തിനായ്ക്കൊണ്ടിത-
ത്യാമോദമോടുകണ്ടീലേ പിതാവിനെ?
ചൊല്ലു ചൊല്ലെന്നവള്‍‌” ചൊന്നതു കേട്ടവന്‍‌
അല്ലല്‍‌ മുഴുത്തെഴും ഗല്‍‌ഗദവാണികള്‍‌
ചൊല്ലിനാ”നങ്ങു ഞാന്‍‌ ചെന്നളവെന്‍‌ പിതാ-
വല്ലലൊഴിഞ്ഞു സിംഹാസനേ വാഴുന്നു;
കല്യാണിനിയാകുമമ്മസുരുചിയും
തുല്യതരമിരിക്കുന്നു സഭാന്തരേ;
മെല്ലെമെല്ലെക്കളിച്ചപ്പൊഴുതങ്ങുടന്‍‌
ചെല്ലത്തുടങ്ങിനാനുത്തമനും പിതാ-
തുല്യമോദാലവന്‍‌ തെന്നെയെടുത്തു ചാ-
ഞ്ചല്യമൊഴിഞ്ഞു മടിയില്‍ വച്ചാദരാല്‍‌
നല്ലവണ്ണം കളിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത-
ങ്ങുള്ളം തെളിഞ്ഞു ഞാന്‍‌ കണ്ടങ്ങു ചെന്നതും
കണ്ടതില്ലെന്‍‌ പിതാവപ്പൊഴുതന്തികേ
കണ്ടിഴിഞ്ഞേറ്റമുഴുന്നു നിന്നേനഹം.
കണ്ടിരുന്നോരു സുരുചിയാമമ്മയും
ഇണ്ടല്‍ മുഴുക്കുമാറെന്നോടു ചൊല്ലിനാള്‍-
“മണ്ടിവന്നെന്തിനു നീ നൃപസന്നിധൌ
കുണ്ഠത പൂണ്ടു നിന്നങ്ങുഴന്നീടുന്നു?
പൈന്തേന്‍ മൊഴിതവമാതാസുനീതിത-
ന്നന്തികേ പോക നിന്നെന്തിനു വൈകുന്നു?
രാജാവിനെന്മകനുണരികത്തതി-
തേജോനിധിയെയും വച്ചു കളഞ്ഞിനി
നിന്നെയെടുക്കുമെന്നോര്‍‌ക്കൊലാ മാനസേ
നിന്നിലില്ലേതും നൃപനൊരു കൌതുകം
നിന്നെത്തൊടുകയുമില്ല നരവരന്‍‌
വന്നു നൃപനെത്തൊടായ്കനീയും ബലാല്‍;
നിന്നുള്ളിലുണ്ടു നൃപാസനം വാഴ്വതി-
നിന്നങ്ങഭിരുചിയെന്നു വരികിലോ
ചെന്നു തപസ്സു ചെയ്തിന്ദിരാവല്ലഭന്‍‌
തന്നലുകൂലതയാവന്നു സാദരം
മല്‍‌പുത്രനായ് വന്നിനിപ്പിറന്നീടുകില്‍‌
അപ്പോളിതിന്നവകാശമുണ്ടായ്‌വരും;
മറ്റതല്ലാതെ കണ്ടാശയുണ്ടാകിലോ
മുറ്റും ഭഗവല്‍ പദം ഭജിച്ചീടു നീ;
തെറ്റെന്നു പൊയ്ക്കൊള്‍‌ക ദൂരത്തൌ ചെന്നു വീ-
ററ്റു കരഞ്ഞുകൊള്‍‌’‘കെന്നിത്തരാദികള്‍‌
പെട്ടെന്നു ചൊന്നതു കേട്ടകതാരിടം
ഞെട്ടിത്തിരിഞ്ഞു കരഞ്ഞു പോന്നീടിനേന്‍‌
ഗല്‍‌ഗ്ഗദ വാണികളാലിതിക്കൂട്ടവ-
ന്നുള്‍‌ക്കാമ്പഴിഞ്ഞു പറഞ്ഞതുകേട്ടുടന്‍‌
ദുഃഖം കലര്‍‌ന്നു സുനീതി ചൊല്ലീടിനാള്‍:-
“ഒക്കും സുരുചി പറഞ്ഞതോര്‍‌ത്തീടിനാല്‍‌
മറ്റവളിങ്ങനെ ചൊന്നതു ഭൂപതി-
ക്കുറ്റകം ചേരുകയാലത്രേ നിര്‍‌ണ്ണയം;
അല്ലായ്കയിലിങ്ങനെ ചൊല്ലുന്ന ചൊല്ലുകള്‍‌
ചൊല്ലായ്കയെന്നു ചൊല്ലീടുമല്ലോ നൃപന്‍‌
വല്ലായ്മയില്ലവള്‍‌ക്കേതുമേ മേദിനീ.
വല്ലഭനത്രേ പറഞ്ഞതറിക നീ
ചൊല്ലെഴും മാനവേന്ദ്രോത്തമന്‍‌ തന്നുടെ
വല്ലഭയല്ലോ സുനീതി താനെന്നൊരു
ചൊല്ലു കേട്ടീടുകില്‍‌ നാണമായ്ക്കൊള്ളുമ
ങ്ങല്ലലുമേറ്റമുണ്ടാം നൃപനന്വഹം
അത്ര നിര്‍‌ഭാഗ്യയായുള്ളവന്‍‌ ഞാന്‍‌, മമ
പുത്രനായ് വന്നു നീയും ചമഞ്ഞൂ വൃഥാ.
ഭാഗ്യവതിയായതങ്ങു സുരുചിതാന്‍‌
യോഗ്യമായ് വന്നുകൂടുമവള്‍‌ ചൊന്നതും.
സാക്ഷാല്‍ മുകുന്ദനെസ്സേവിച്ചു കൊള്‍കെയെ-
ന്നാക്ഷേപമാകിലും ചൊന്നതവളല്ലോ;
നല്ലവചനങ്ങളെല്ലാവരും ചൊല്ലു-
മെല്ലാര്‍‌ക്കുമാശ്രയമല്ലോ ജഗന്മയന്‍‌.
തല്‍‌പ്രസാദത്താലൊഴിഞ്ഞുമറ്റേതുമൊ-
ന്നിപ്രപഞ്ചത്തിങ്കലേതും വരാദൃഢം!
വിശ്വേശനെപ്പരമാത്മനി സര്‍‌വ്വരും
വിശ്വസിക്കേണമുണ്ണീ! സദാകാലവും!
പെറ്റവളും പുനരിങ്ങനെ ചൊന്നള-
വുറ്റകതാരിലുറച്ചു ചൊന്നാന്‍‌ ധ്രുവന്‍‌
“നന്നുനന്നമ്മേ! ഭവതിതെളിവിനോ‌‌-
ടെന്നെയനുഗ്രഹിച്ചയങ്ങയച്ചീടുകില്‍‌
വന്നുകൂടും നമുക്കീശ്വരാനുഗ്രഹാ-
ലന്വഹമാഗ്രഹാര്‍ത്ഥങ്ങളെല്ലാം ധ്രുവം.
എന്നെയും നിന്നെയുമച്ഛനെയും പുന
രന്യമാതാവാം സുരുചിയെത്തന്നെയും
ഭ്രാതാവിനെയും ജഗത് സകലത്തെയും
ചേതനാഭൂവനാമാദിനാരായണന്‍‌
രക്ഷിച്ചുകൊള്ളുമെന്നാലും വിശേഷിച്ചു
ലക്ഷ്മീപതിമമമുമ്പിലമ്മാറുടന്‍‌
പ്രത്യക്ഷനായെഴുന്നള്ളിവേണ്ടും വരം
ചിത്തം തെളിഞ്ഞരുള്‍ ചെയ്തരുളീടുവാന്‍‌
കാരുണ്യമുണ്ടായ്‌വരുവോളവും തപ-
സ്സാരൂഢമോദേന ചെയ്തിരിപ്പന്‍‌ മുദാ;
വൈകാതനുഗ്രഹം ചെയ്തയച്ചീടുവാന്‍‌
ആകാംക്ഷ പൂണ്ടിതാ ഞാന്‍‌ വണങ്ങീടിനേന്‍.”
എന്നു പറഞ്ഞു മാതാവിന്‍‌ പദദ്വയം-
തന്നില്‍‌ നമസ്കരിച്ചീടിനാന്‍‌ മെല്ലവേ,
താനതു കണ്ടു സുനീതിയും പുത്രനെ
ദീനമൊഴിഞ്ഞെഴുന്നേല്പിച്ചു സാദരം,
“ബാലനാമെന്മകന്‍ തന്മനസ്സംഗതി
ചാലേകൊടുത്തു ഭരിച്ചുകൊള്‍കെപ്പൊഴും
നാരായണ! ജഗന്നാഥ’ ഭവാ” നെന്നു
നേരേ പുണര്‍‌‌ന്നു പുണര്‍‌‌ന്നയച്ചീടിനാള്‍‌.
ധീരനായുള്ള കുമാരനും മെല്ലവേ
ചാരുസരോജനേത്രന്‍ പദാംഭോരുഹം
മാനസതാരിലുറപ്പിച്ചു ഭക്തനായ്
ആനന്ദമോടെ നടന്നു തുടങ്ങിനാന്‍‌.
കാണായതെല്ലാം ഭഗവല്‍‌ പ്രഭാവേന
പാണികള്‍‌ കൂട്ടിത്തൊഴുതു പോകുന്നവന്‍‌
നേരേ പെരുവഴി മദ്ധ്യേ പരിചൊടു
നാരദമാമുനിയെക്കണ്ടിതഞ്ജസാ,
മുഗ്ദ്ധശരച്ചന്ദ്രതുല്യതേജോമജന്‍‌
ശുദ്ധസ്ഫടിക സങ്കാശനായന്തരാ
സത്വരമാവിര്‍‌ഭവിച്ചതു കണ്ടതി-
ഭക്ത്യാ നമസ്ക്കരിച്ചാന്‍‌ നൃപനന്ദനന്‍‌.
വിദ്രുതം ദണ്ഡനമസ്കാരവും ചെയ്തു
ഭദ്രനെഴുന്നേറ്റു നന്നായ് തൊഴുതുടന്‍‌
ചിത്തം തെളിഞ്ഞു നില്‍ക്കുന്നവന്‍‌ തന്നുടെ
ഭക്തിയും ഭാവവും കണ്ടു മുനീശരന്‍‌
മന്ദസ്മിതം ചെയ്തു മന്ദം മന്ദം നൃപ-
നന്ദനനോടരുള്‍‌ചെയ്താനിതെന്തെടോ!
നിന്നുടെ സാഹസമെന്തൊരു ചിന്തപൂ-
ണ്ടിന്നു നീയിങ്ങനെ താന്തന്നെ മെല്ലവേ
പോകുന്നതെങ്ങവിടേയ്ക്കു നിന്നുള്ളിലെ
ന്താകുന്നതൊന്നഭിപ്രായം പറകനീ.
ഏവം മുനീശ്വരന്‍ ചോദിച്ചതുകേട്ടു
കേവലം രാജകുമാരന്‍‌ പൊടുപൊടെ
പ്പൊട്ടിക്കരഞ്ഞു ചൊല്ലീടിനാനുണ്ടായ-
തൊട്ടൊഴിയാതെ “സുരുചിയായമ്മതന്‍‌-
കര്‍‌ക്കശവാണികളായ ശല്യങ്ങളാല്‍‌
ഉള്‍‌ക്കാമ്പു പുണ്‍‌പട്ടെനിക്കു നൊന്തീടുന്നു;
തല്‍‌ക്ലേശമെല്ലാം മൊഴിച്ചു ശുഭം നല്‍‌കി-
യുള്‍‌ക്കനിവോടിങ്ങനുഗ്രഹിക്കേണമേ.”
ഭക്തനാം ബാലനീവണ്ണം പറഞ്ഞത-
ങ്ങക്ഷണമാഹന്ത! കേട്ടു വീണാധരന്‍‌
യുക്തിയുക്തങ്ങളാം വാക്യങ്ങളാലുടന്‍‌
ഉള്‍‌ക്കാമ്പിലുണ്ടോതപശ്ശക്തിയെന്നതും
ചെമ്മേ പരീക്ഷിച്ചു നോക്കിയാമ്മാമുനി
നിര്‍മ്മലെന്നതറിഞ്ഞു കുമാരനില്‍
സമ്മോദമേറ്റം വളര്‍‌ന്നിതു മേല്‍‌ക്കുമേല്‍‌
അമ്മാമുനീന്ദ്രന്‍ പ്രസാദിച്ചു സാദരം
നാരായണപ്രസാദം വന്നുകൂടുമാ-
റാരൂഢമോദാലുപദേശസാരവും
ചാരുകുമാരന്‍ തനിക്കുപദേശിച്ചു
പാരാതെ സേവാപ്രഭാവഭേദങ്ങളും
നന്നായരുള്‍‌ ചെയ്തു “നാരായണന്‍ തവ-
മുന്നില്‍‌ത്തെളിവോടെഴുന്നള്ളി നിന്നുടന്‍
തന്നീടുമെല്ലാമഭീഷ്ടമെന്നുള്ളതും”
ഖിന്നത തീര്‍‌ത്തരുള്‍‌ ചെയ്തെഴുന്നള്ളിനാന്‍‌-
ചെന്നു സുനീതിയേയും നരേന്ദ്രോത്തമന്‍-
തന്നെയും കണ്ടു പറഞ്ഞാനവസ്ഥകള്‍:-
“ദുഃഖിക്കവേണ്ടാ തനയന്‍‌ ധ്രുവനതി-
മുഖ്യന്‍ ഹരിപ്രിയനായ്‌വരും നിര്‍‌ണ്ണയം;
നിങ്ങളും നാരായണങ്കല്‍‌ സകലവു-
മങ്ങു സമരപ്പിച്ചിരുന്നുകൊള്‍കെപ്പൊഴും
നന്നായ്‌വരും മേലിലില്ലൊരു സംശയ-
മെന്നിനുമേതും വികല്പമുണ്ടായ്‌വരാ;”
എന്നിത്തരങ്ങളുറപ്പിച്ചവരെയും
പിന്നെയഥാകാമമങ്ങെഴുന്നള്ളിനാന്‍‌.
വന്ദിച്ചു നാരദന്‍‌ തന്നുപദേശവും
നന്നായുറപ്പിച്ചു രാജകുമാരനും
ചെന്നു മധുവനം പുക്കു ശുഭ സ്ഥല-
മന്വേക്ഷണം ചെയ്തു കണ്ടു തപസ്സിനായ്
നന്നായ് നിരൂപിച്ചുപവസിച്ചദ്ദിനം
അന്യദിനമുഷഃക്കാലേ മുതിര്‍‌ന്നവന്‍‌
ശുദ്ധതീര്‍ത്ഥേകുളിച്ചര്‍ക്കോദയം ചെയ്തഥ
ഭക്ത്യാപി തന്നിഷ്ടദേവതമാരെയു-
മൊക്കെത്തൊഴുതു തപസ്സിനാരംഭിച്ചാന്‍.
മുന്നേദ്ദിനം ഫലാഹാരങ്ങളും ചെയ്തു
തന്നാല്‍‌ കൃതമാകുമാസന സംസ്ഥനായ്
പ്രാണായാമം ചെയ്തു നാരായണമയം
കാണായതൊക്കെയുമെന്നുറച്ചന്വഹം
താനും ഭഗവാനുമീരേഴുലോകവും
മാനസേ മായയുമൊന്നായ് നിരന്തരം
കണ്ടു തഥാപി തഥാപിതഥാപ്യനു
കുണ്ഠതയെന്നിയേ നിത്യമഹര്‍‌ന്നിശം
യോഗ്യമായുള്ളതപോമയവേഷവും
ഭംഗ്യാപുമാന്‍‌ പരിചോടുധരിച്ചുടന്‍‌
കോപ്പിട്ടിരുന്നുറപ്പിച്ചിളകീടാതെ
താല്പര്യമാത്മസുഖമൊഴിഞ്ഞെന്നിയേ
മുമ്മൂന്നു നാള്‍‌ കഴിഞ്ഞാലൊരുനാള്‍‌ മുദാ
ചെമ്മേ ഫലങ്ങള്‍‌‌ ഭുജിക്കും കദാചന:
അമ്മാസമിങ്ങനെ തന്നെ കഴിച്ചതി-
നിര്‍മ്മലന്‍‌ നിര്‍മ്മായ ചിന്മയാനന്ദവില്‍‌
കല്‍‌മഷം തീര്‍‌ത്തു തെളിഞ്ഞുണര്‍‌ന്നീടിനാന്‍‌,
രമ്യാശയാ പിന്നെ രണ്ടാമതാകിയ-
മാസം മുതല്‍‌ തൊട്ടു കേവലമാറാ‍റു
വാസരം ചെന്നാലൊരിക്കലൊരുദിനം
താര്‍‌ണ്ണപര്‍‌ണ്ണങ്ങള്‍‌ ഭുജിക്കും തഥാപിതാന്‍‌
മൂന്നാമതൊമ്പതു നാള്‍ കഴിഞ്ഞാലുടന്‍‌
പാനീയമാത്രമശനവും ചെയ്തുകൊ-
ണ്ടാനന്ദപീനമനസ്കനായുള്ളവന്‍‌
കേവലം മേന്മേലധികം കഠോരമാ-
യേവം കഴിച്ചാനവന്‍‌ മൂന്നുമാസവും;
നാലമതാം മാസമാദിയായങ്ങതി-
ബാലനീരാറുനാള്‍‌ ചെന്നാലൊരു ദിനം
മാരുതാഹാരമായ്ക്കൊണ്ടൊരിക്കലഹോ!
ഘോരതപോബലനിഷ്ഠയോടന്വഹം
പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങളടക്കി ക്രമവശാല്‍‌
പഞ്ചമേ മാസി പിന്നെദ്ദിവസം പ്രതി
ചഞ്ചലമെന്നിയേ സര്‍വലോകങ്ങളും
അഞ്ചിതാത്മാപരബ്രഹ്മവും മായയും
താനുമാചാര്യനുമേകമായ ഭ്രവല്‍‌-
ക്കാണും വിധൌ പരമാത്മനി കാരണേ
ചേര്‍ത്തു തന്‍ പ്രാണങ്ങളെ പ്രണവാന്തരേ
ചേര്‍ത്തടക്കിസ്ഥാണുപോലിരുന്നീടിനാന്‍.
അങ്ങനെ രാജകുമാരന്‍ തപോബലാ‍-
ലങ്ങു തന്‍‌പ്രാണങ്ങളെ പരമാത്മനി
തിങ്ങു മാനന്ദരസം പൂണ്ടടക്കിയ-
ങ്ങെങ്ങും നിറഞ്ഞ പരബ്രഹ്മസന്മയം
ചിന്മയന്താനുപാസിച്ചിരിക്കും വിധൌ
സന്മയനായ് ചമഞ്ഞു ജഗല്‍‌സര്‍‌വവും,
പ്രാണികുലത്തിനു വീര്‍‌പ്പുകളങ്ങവന്‍‌
പ്രാണങ്ങളെയടക്കീടുകകാരണം
താനേയടങ്ങിച്ചമഞ്ഞിതു കൂടവേ
ദീനരായാരതു കാരണമേവരും.
സങ്കടം ദേവഭൂദേവാദികളതു-
പങ്കജസംഭവനോടറിയിച്ചപ്പോള്‍
ശങ്കരനോടുണര്‍‌ത്തിച്ചിതു നാന്മുഖന്‍‌.
ശങ്കരാദിപ്രമുഖന്മാരനന്തരം
പാലാഴിപുക്കഖിലേശ്വരനോടു തല്‍‌-
ക്കാല വിശേഷമുണര്‍‌ത്തിച്ചിതൊക്കവേ
കേട്ടു ജഗന്മയനായ നാരായണന്‍‌
വാട്ടമൊഴിച്ചവരോടരുളിച്ചെയ്താന്‍:-
“ഉത്താന്‍പാദജനാം ധ്രുവനെന്നെയു-
ണ്ടുള്‍‌ത്താരില്‍ വച്ചു തപസ്സു ചെയ്തീടുന്നു
നിത്യമിവന്‍ പ്രാണനെപ്പരമാത്മനീ
ചിത്തം തെളിഞ്ഞടക്കീടുക കാരണം
പ്രാണനിരോധം ഭവിച്ചതുലകിതില്‍‌
പ്രാണികള്‍‌ക്കിന്നിതു ഞാനൊഴിച്ചീടുവാന്‍‌
നൂനമന്‍‌പോടവനങ്ങുവേണ്ടും വരം
ദാനവും ചെയ്തു തപസ്സൊഴിച്ചാലുടന്‍,
തീരും ജഗല്‍‌ സങ്കടങ്ങളപ്പോളതി-
ന്നാരും ഭ്രമിയായ്ക ഞാനിന്നു പോകുന്നു;
നിങ്ങളെല്ലാവരും ചെന്നങ്ങു സാദരം
തങ്ങള്‍‌തങ്ങള്‍‌ക്കുള്ളവിടെ വാണീടുവിന്‍‌-
എന്നിതെല്ലാമനുസൃത്യ നാരായണന്‍‌
നന്നായരുള്‍‌ ചെയ്തയച്ചാനവരേയും,
വന്ദിച്ചു കൂപ്പി സ്തുതിച്ചു പോയാരവ,-
രിന്ദിരാവല്ലഭന്‍‌ താനഥ തല്‍‌ക്ഷണേ
പന്നഗാരാതിഗളസ്ഥനായഞ്ജസാ
ചെന്നു മധുവനം പുക്കരുളീടിനാന്‍.
തന്നെക്കുറിച്ചു തപസ്സു ചെയ്തീടിന
മന്നവനന്ദനന്‍ മുന്നില്‍ നില്‍ക്കും വിധൌ
തന്നുള്ളിലും ജഗത്തിങ്കലും മായയാ-
യൊന്നായ് നിറഞ്ഞു മറഞ്ഞിരിക്കും പരന്‍‌
മുന്നില്‍‌ വന്നാവിര്‍‌ഭവിച്ചളവങ്ങു താന്‍‌
മുന്നേ മനസ്സിലുറപ്പിച്ചിരുന്നത-
ധ്യാനസ്വരൂപവുമേറെത്തെളിഞ്ഞുടന്‍‌
സാനന്ദമൊന്നായ് വിളങ്ങി നിന്നൂ തുലോം.
പ്രാണങ്ങളെപ്പരമാത്മനിചേര്‍ത്തുകൊ-
ണ്ടാനന്ദമാത്മനിലീനനാം ബാലനും
നാളസൂത്രാല്‍‌ പ്രണവാസനസംസ്ഥിതി
മേളാലിഴിഞ്ഞു മൂലാധാരസംസ്ഥനായ്
ശ്വാസവേഗക്രമാലാശു മിഴികളും
നാസികാഗ്രത്താല്‍‌ തുറന്നു തന്മാനസേ
കാണായ വിശ്വരൂപംഗരുഡാസനം
കാണായളവെഴുന്നേറ്റതി സംഭ്രമാല്‍‌
വീണു നമസ്കരിച്ചാശു സഗല്‍‌ഗ്ഗദ-
വാണികളാല്‍‌ സ്തുതിക്കാവതല്ലാഞ്ഞവന്‍‌
ക്ഷീണനായേറ്റം പലവുരു പിന്നെയും
ക്ഷോണിയില്‍ വീണു നമസ്കരിക്കും വിധൌ
ദീനപരായണന്‍‌ താനവന്‍‌ തന്നുടെ
മാനസതാരില്‍‌ പ്രകാശിച്ചരുളിനാന്‍‌
തല്‍‌ക്ഷണമര്‍‌ഭഗനാശു വാഗ്വൈഭവ-
ശിക്ഷയായുള്ളുണര്‍ന്നുജ്വലിച്ചു തുലോം.
തല്‍‌ക്ഷമ ബുദ്ധ്യാ സഗല്‍‌ഗദവാണിഭി-
രുള്‍‌ക്കനിവുറ്റൂ രോമാഞ്ച സംയുക്തനായ്
ഹര്‍‌ഷാശ്രു ധാരകളും തുടച്ചൂഴിയില്‍‌
പുര്‍‌ഷോ(പുരുഷോ)ത്തമനെ സ്തുതിച്ചാനുടനുടന്‍‌
വീണു നമസ്കരിച്ചു തുടങ്ങീടിനാന്‍:-
“ത്രാണനിപുണ! ദാസോഹം തവ ഹരേ!
നാഥ! നമസ്തേ നമസ്തേ നമോസ്തുതേ.
പാഥോജലോചന! പാഹി നമോസ്തുതേ.
യാതൊരു നാഥനെന്‍‌ ചേതോമലിനമി-
പ്പോളോഴിച്ചാഹന്ത! ബോധാഗ്രസംസ്ഥനായ്
പ്രീതനായീരേഴു ലോകം നിറഞ്ഞത-
പ്പാഥോജ പാദമജസ്രംനമോസ്തുതേ
സര്‍വജഗല്‍ക്കാരണാധാരഭൂത!തല്‍‌-
സര്‍‌വോപരിസ്ഥിത! സര്‍വസാക്ഷീശ്വര!
സര്‍‌വ ജഗല്പരിപാലനാദ്ധ്യക്ഷ! ചി-
ത് സര്‍‌വജഗദ്ഗുരോ നിത്യം നമോസ്തുതേ.
വേദായവേദാര്‍ത്ഥ വേദസ്വരൂപായ
വേദാവിനോദവിരിഞ്ചാനനായ തേ
വേദവേദാംഗപുരാണശാസ്ത്രാദ്യര്‍ത്ഥ
വേദാന്ത വേദ്യായ സൂക്ഷ്മായ തേ നമഃ
മായായവനികാച്ഛന്നനായ് മേവിന
മായാമയായ തേ മായാപതേ ഹരേ!
മായാഗുണത്രയ ഭേദമയപ്രഭോ!
മായാവര! പരമാത്മനേ തേ നമഃ
തോയാശയേ സൂര്യബിംബപ്രതിമേതി
പ്രായായ; തേ സകലാത്മനേ, തേ നമഃ
ഭൂയസ്സകലൈക കാരണ തേജസേ!
നീയേ ഗതിനിഖിലേശായ തേ നമഃ
നിത്യ നിരഞ്ജന! നിഷ്കള! നിര്‍മ്മല!
സത്യസ്വരൂപ! സനാതന! സന്മയ!
ഭക്തപ്രിയ! വരദാനൈക തല്പര;
ഭുക്തിമുക്തിപ്രദ; നിത്യം നമോസ്തുതേ
യദ്യദനുകൃത കര്‍‌മ്മഫലോദയ
തത്തത് സമാനഫലപ്രദം; സര്‍‌വഗ!
വിശ്വസ്വരൂപ! വിശ്വാത്മവിശ്വാകൃതേ!
വിശ്വസ്യ സൂക്ഷ്മൈക! തസ്മൈ നമോസ്തുതേ.”
ഇത്ഥം നമസ്കരിച്ചും സ്തുതിച്ചും ബഹു
ഭക്ത്യാ നൃപാത്മജന്‍‌താന്‍‌ തൊഴുതന്തികേ
നില്‍‌ക്കുന്നവനുടെ സാധുപ്രഭാവവും
ഭക്തിയും വിശ്വാസവും കണ്ടു സാമ്പ്രതം
ചിത്തം തെളിഞ്ഞഖിലേശ്വരനച്യുതന്‍‌
മുഗ്ദ്ധസ്മിത പൂര്‍‌വമുറ്റരുളിച്ചെയ്തു:-
‘നിന്നുടെ ഭക്തിവിശ്വാസങ്ങള്‍‌ കാണ്‍കയാ-
ലെന്നുള്ളമേറ്റം പ്രസാദിച്ചിതിന്നെടോ!
നിന്നിലതിശയസ്നേഹവും മാനസേ
വന്നുവേരൂന്നിപ്പടര്‍‌ന്നിതു കേവലം
വന്നാലുമിങ്ങു സുരുചിയാമമ്മ താന്‍‌
ചൊന്നതെന്തൊന്നുണ്ണിയോടതുമൊക്കവേ
ഞാനറിഞ്ഞീടിനേനെന്നെ ബ്ഭജിച്ചു ഞാ-
നാനന്ദമോടനുകൂലനായാലഹോ!
പിന്നെയവളുടെ ഗര്‍ഭസ്ഥനായ് നിന്നു
മന്നിടത്തിങ്കല്‍‌ ജനിച്ചൊഴിഞ്ഞെന്നിയേ
വന്നുകൂടാനൃവരാസനം വാഴ് വതി-
ന്നെന്നുമേയോഗ്യമെന്നൊന്നവള്‍ ചൊന്നതും
നന്നുനന്നെന്നതു കാരണം ഞാന്‍‌ തവ-
തന്നേ നിരുപത്താറായിരത്താണ്ടിനി
മന്നവനായഴകോടു ശത്രുക്കളു-
മെന്നിയേ വാഴ്ക നൃപാസനമെന്നതും;
പിന്നെ മറ്റെന്തതല്ലാത കണ്ടാഗ്രഹം
നിന്നുള്ളിലുള്ളതെല്ലാം തരുവന്‍‌ ദൃഢം
നിര്‍‌ണ്ണയമെന്നരുള്‍‌ ചെയ്തതുകേട്ടുടന്‍‌
നന്നായ് തൊഴുതപേക്ഷിച്ചാന്‍‌ നൃപാത്മജന്‍:-
“എന്നില്‍ തിരുവുള്ളമുണ്ടെങ്കിലുണ്ടെനി-
ക്കൊന്നിങ്ങനുഗ്രഹിക്കേണ്ടു ദയാനിധേ!
നിത്യമനിത്യമെന്നുള്ള രാജ്യാദികള്‍‌-
ക്കുള്‍‌ത്താരിലിങ്ങെനിക്കില്ലൊരത്യാഗ്രഹം.
ഭക്ത്യാ ഭഗവല്‍‌ പദസേവ ചെയ്തുചെ-
യ്തുത്തമന്മാരിലത്യുത്തമനായഹം
സര്‍‌വ ലോകര്‍ക്കും സകല ലോകത്തിനും
സര്‍‌‌വദാ സര്‍‌വകാലപ്രമാണത്തിനും
സര്‍‌വഗ്രഹാദികള്‍ക്കും സര്‍‌വ സാക്ഷിയായ്
സര്‍‌വലോകങ്ങളും കണ്ടുകണ്ടങ്ങനെ
സര്‍‌വോപരിസ്ഥിതനായ് സര്‍‌വകാലവും
സര്‍‌വജ്ഞനായ് വാഴ്വതിനുള്ളനുഗ്രഹം
സര്‍‌വേശനായ ഭവാനിന്നു നല്‍കുകില്‍
സര്‍‌വം ഫലിതമായ് വന്നു മനോരഥം”
സര്‍‌വഭൂലോകപാലാത്മജനിങ്ങനെ
സര്‍‌വലോകാവനതല്പരനോടുടന്‍‌
ഗര്‍‌വമൊഴിഞ്ഞപേക്ഷിച്ചളവാശു “തല്‍-
സര്‍‌വമവ്വണ്ണം വരികെ”ന്നനുഗ്രഹം
ചെയ്തു വരവും കൊടുത്തു ദയാപരന്‍‌
കൈതവമെന്നിയേ താന്‍‌ മറഞ്ഞീടിനാന്‍‌
കൈതൊഴുതുള്ളിലാക്കി ബ്ഗവാനെയും
പൈതല്‍‌ താന്‍‌കൊണ്ടു നടന്നളവന്തരാ
ചിന്തിച്ചതാഹന്ത! മോക്ഷമപേക്ഷിച്ചു
സന്തതാനന്ദസാധ്യം വരിച്ചീല ഞാന്‍‌
ഭോഷത്വമായിതെനിക്കിതെന്നൂടെഴു-
മീഷല്‍‌ പ്രസംഗപശ്ചാത്താപയുക്തനായ്
പോകുന്നവന്‍‌ ചെന്നു രാജധാനീന്ദ്രമ-
ങ്ങാകുലം തീര്‍‌ന്നുപൂവാന്‍‌ തുടങ്ങും വിധൌ,
മാതൃകഠിന വാക്കേറ്റുപോയ് വന്ന തദ്
ഭ്രാതാവി‍ലങ്ങതി വാത്സല്യചേതസാ
സത്വരമുത്താന‍പാദജനേറ്റമ-
ത്യുത്തമന്മാരിലത്യുത്തമനുത്തമന്‍‌
ചിത്തം തെളിഞ്ഞു തേരേറിപ്പരിജന-
യുക്തനായ് വന്നെതിരേറ്റു കൊണ്ടാടിനാന്‍‌.
വിശ്വാസമുള്‍‌ക്കലര്‍‌ന്നുത്തമനെപ്പുണര്‍‌
ന്നുള്‍ച്ചേരുമാധിയും തീര്‍‌ത്തു കൊണ്ടാന്‍‌ ധ്രുവന്‍‌,
വിദ്രുതം തങ്ങളിരുവരുമൊത്തു ചെ-
ന്നത്യരമച്ഛനെക്കണ്ടു കൈകൂപ്പിനാര്‍‌.
ഭക്ത്യാ തൊഴുതു നമസ്കരിച്ചന്തികേ
നില്‍‌ക്കും തനയനെക്കണ്ടു നൃപോത്തമന്‍‌
വല്‍‌സേ പിടിച്ചണച്ചാലിംഗനം ചെയ്തു
ചിത്തം തെളിഞ്ഞു ഹര്‍‌ഷാശ്രു കണങ്ങളാല്‍‌
പുത്രനഭിഷേകവും ചെയ്തിതപ്പൊഴു-
തുത്തമനും തൊഴുതീടിനാനന്തികേ
ചെന്നു സുരുചിയേയും തൊഴുതീടിനാന്‍‌,
തന്നുടെ മാതാ സുനീതിയേയും മുദാ
വന്ദിച്ചു വീണു നമസ്കരിച്ചീടിനാന്‍‌,
മന്ദേതരമവളും പുണര്‍‌ന്നീടിനാള്‍‌;
നന്നായ് വരികെന്നനുഗ്രഹിച്ചമ്മയും
നന്ദനനെപ്പരിലാളിച്ചിതേറ്റവും.
മന്നവനേറ്റം പ്രിയനായൊരുമിച്ചു
നിന്നാനനേകകാലം ധ്രുവനന്തികേ
പിന്നെപ്പിതാവഭിഷേകവും ചെയ്തവന്‍‌-
തന്നെ വാഴിച്ചു വാര്‍ദ്ധക്യ കാലേ മുദാ
ചെന്നു തപോവനം പുക്കു നാരായണന്‍‌-
തന്നെ സ്മരിച്ചു ഗതിയും വരുത്തിനാന്‍-
ധര്‍‌മ്മേണ രാജ്യപരിപാലനം ചെയ്തു
നിര്‍‌മ്മലനാം ധ്രുവനും വിളങ്ങീടിനാന്‍‌
സുന്ദരീശൈശുമാരപ്രജാനായക-
നന്ദന, ഭൂമിയെ വേട്ടവള്‍‌ പെറ്റുടന്‍‌
കല്പനും, വത്സരനും, രണ്ടു പുത്രന്മാ-
രിപ്പാരിലേറ്റം പ്രസിദ്ധരായാര്‍‌തുലോം
പില്പാടിളാ; വായുപുത്രിയെ, വേട്ടവന്‍‌
തല്‍ പുത്രനുല്‍ക്കലനും ജനിച്ചീടിനാന്‍‌
വേട്ടതില്ലുത്തമന്‍‌; താനതിന്‍‌ മുന്നമേ
കാട്ടില്‍‌ നായാട്ടിനായ് പോയൊരുദിനം
മുഷ്കരനായൊരു രക്ഷോവരനുമ
ന്നാക്കാനനാന്തരത്തിങ്കല്‍‌ നിന്നെത്തിനാന്‍‌
തത്ര രാത്രിഞ്ചരന്‍‌ തന്നോടെതിര്‍‌ത്തുടന്‍‌
യുദ്ധേ മരിച്ചു പോയാനവന്‍‌ തന്നുടെ
മാതാമമോഹരിയായ സുരുചിയും.
നീതനാമാത്മജനെത്തിരഞ്ഞീടുവാന്‍‌
പോയുടനാശു വന്‍‌കാടകം പുക്കിതു
കായമുപേക്ഷിച്ചു ശോകാല്‍‌ നടക്കുമ്പോള്‍‌
കാട്ടു തീ വന്നു ചുഴന്നു വെന്താളവള്‍‌
കേട്ടാനവസ്ഥകളെല്ലാം സുനീതിജന്‍‌.
മാനമേറീടും ധ്രുവനതികോപേന-
സേനയാ സാകം പുറപ്പെട്ടു ചെന്നുടന്‍‌
വേഗാലളകാം ചുഴന്നു ചെറുത്തള‌‌-
വാഘോഷ വാദ്യ നാദൈരതില്‍‌ നിന്നുടന്‍‌
തിക്കിത്തിരക്കി നിലവിളിച്ചാര്‍‌ത്തടു‌-
ത്തൊക്കെ ച്ചെറുത്തിതുയക്ഷരക്ഷോഗണം
മുപ്പതിനായിരം നൂറായിരത്തിനു-
മപ്പുറമുള്ള പെരുമ്പടയൊക്കവേ
ശക്തിയോടേറ്റു പൊരുതു ഭയങ്കരം
മുക്ഷ്കരന്മാര്‍‌ കലഹത്തില്‍‌ നീങ്ങായ്കയാല്‍‌
ചത്തൊടുങ്ങീടിനാര്‍‌ മിക്കതുമപ്പൊഴു-
തുള്‍‌തൂര്‍‌ന്ന കാരുണ്യമോടഖിലേശ്വരന്‍‌
വിശ്വംഭരന്‍‌ ഗരുഡോപരി വിദ്രുത-
മുച്ചൈസ്തരമായ ശംഖനാദത്തോടും
യുദ്ധം ഭയങ്കരമായ് ചെയ്തു നില്പതിന്‍‌
മദ്ധ്യേ തെളിഞ്ഞു വിളങ്ങിനാനീശ്വരന്‍‌.
മുഗ്ദ്ധകിരീടവും കുണ്ഡലശോഭയും
സ്നിഗ്ദ്ധകടാക്ഷവും സുസ്മിത വക്ത്രവും
ശ്രീവത്സവത്സവും കൌസ്തുഭരത്നവും
ഗ്രീവാസു ശോഭയും അംസദ്വയാഭയും
തൃക്കൈകളും തിരുവാഭരണങ്ങളും
ചക്രശംഖാബ്ജഗദാസിചാപങ്ങളും
ലക്ഷ്മീനിവാസവും മദ്ധ്യപ്രദേശവും
ലക്ഷണലക്ഷ്യമാന്നാഭീ നളിനവും
പീതാംബരമുടയാടവിലാസവും
മീതേ വിളങ്ങിന കാഞ്ചന കാഞ്ചിയും
വാരെഴുമൂരുക്കളും മുഴങ്കാല്‍‌‍കളും
താരാര്‍‌മകള്‍‌ തടവീടും കഴല്‍‌കളും
പാദംബുജങ്ങളും മഗുലീ ജാലവും
മോദാല്‍‌ വിളങ്ങും നഖരനികരവും
കണ്ടുകണ്ടിണ്ടലൊഴിഞ്ഞു വൈകുണ്ഠമ-
ക്കൊണ്ടല്‍‌ വര്‍‌ണ്ണം തൊഴുതീടിനാരേവരും
കുണ്ഠത തീര്‍‌ന്നകത്തണ്ടില്‍‌ മുന്നേതന്നെ
കണ്ടിരുന്നീടിനോരൌത്താന പാദിയും
രണ്ടുമൊന്നിച്ചു കണ്ടുണ്ടായ കൌതുകാല്‍‌
മണ്ടിയണഞ്ഞു നമസ്കരിച്ചീടിനാന്‍‌.
ഭക്തിയാമംബുധൌ വീണു മുഴുകിനാന്‍‌
ചിത്തം കുളിര്‍‌ന്നു രോമാഞ്ചം കലര്‍‌ന്നെഴും
വിഗ്രഹകമ്പവും, ഹര്‍‌ഷനേത്രാംബുവും
ഗദ്ഗദവര്‍ണ്ണവാക്യങ്ങളും കൂടവേ
തൃക്കാല്‍ തൊഴുതു ദാസോഹം ദിനംപ്രതി
രക്ഷതുമാമിതീത്യുക്ത്വാപി സാദരം
നില്‍ക്കുന്നവനെകുളിര്‍‌ക്കക്കടാക്ഷിച്ചു
ഭക്തപ്രിയന്‍‌ ചിരിച്ചമ്പോടരുള്‍‌ ചെയ്തു:-
“കിംകിമിദം നൃപതേ! തവസാഹസം
സങ്കടം ഭ്രാതൃമാതൃനാശകാരണം
നിങ്കലുദിച്ചതു കുറ്റമല്ലിങ്ങതു
ശങ്കരാജാതികള്‍‌ക്കും വരുവൊന്നല്ലോ.
സര്‍വവും പങ്കജ സംഭവ കല്പിത-
മുര്‍‌വീ നിവാസികളാലനുഭാവിതം;
എന്നലതിങ്കല്‍‌ സുഖദുഃഖമുണ്ടാക-
യെന്നുവരുന്നതു മായതന്‍‌ വൈഭവം.
മായയാ മൂടിമയങ്ങിക്കളിക്കയെ
ന്നായതു സര്‍‌വസ്വഭാവമത്രേ ദൃഢം.
ഭാവമതിങ്കലുറയ്ക്കരുതെങ്കിലു
മാവിരുള്ളാനന്ദബോധേന സന്തതം
ലോകസ്വഭാവമനുസരിക്കെന്നതും
ലോകസ്വഭാവമായാവിഷയാന്വിതം
മായാവിഷയത്തിലുണ്ടായ് വരുമോരോ-
കാര്യമിടപെട്ടു വൈരമെല്ലാരിലും
കാര്യാവസാനകാലത്തിങ്കലോര്‍‌ക്കില-
ക്കാര്യം കലഹമായ് വന്നുകൂടും ദൃഢം.
പാരം കലഹിച്ചു നിന്നാലതുമൊരു
കാര്യവിനാശമായേവരൂ കേവലം
ക്ഷത്രിയധര്‍‌മ്മമാകുന്നതെന്നാലുമ-
ശ്ശത്രുക്കളോടു യുദ്ധം മുഹുരെ‍ങ്കിലും
നിശ്ചയം സാഹസമിത്രയുണ്ടാകരു‌-
തിച്ചെയ്തതുമതിപോരുമിപ്പോരിനി
വാങ്ങിക്കയെന്നരുള്‍‌ ചെയ്തതു കേട്ടുടന്‍‌
ശാര്‍ങ്ഗവരായുധനെത്തൊഴുതങ്ങഥ
ചെന്നു പെരുമ്പട വാങ്ങിച്ചു കൊണ്ടുപോ‌-
ന്നന്യൂനവേഗേന പിന്നെയും നാഥനെ
ദണ്ഡ നമസ്കാരവും ചെയ്തു വന്ദിച്ചു
ധന്യപുമാനപേക്ഷിച്ചാന്‍‌ “ജഗല്പതേ!
മുന്നമേതന്നവരങ്ങള്‍‌ പോരായ്കയി-
ല്ലെന്നാലുമൊന്നുണ്ടിനിയുമത്യാഗ്രഹം
സര്‍‌വകാലം ഭവാനെന്മനഃപങ്കജേ
സര്‍‌വൈകസാക്ഷിയായ് വാഴ് വതീവണ്ണമെ
സര്‍‌വാകൃതികളിലും ഭേദമെന്നിയേ
സര്‍‌വദാ കണ്ടു പൂജിക്കായ്‌വരികയും
സര്‍‌വമങ്ങെല്ലാം സമര്‍‌പ്പിച്ചു കൊള്‍‌കയും
സര്‍‌വൈകഭക്തിയും നീങ്ങാതെ സന്തതം
സര്‍‌വാപരാധം ക്ഷമിച്ചടിയനിനി
സര്‍വേശ! മേന്മേലനുഗ്രഹിക്കേണമേ
ദൈവമേ! കേവല” മെന്നപേക്ഷിച്ചവ-
നവ്യയന്‍‌ തന്നെ നമസ്കരിച്ചീടിനാന്‍‌
കൈവല്യമൂര്‍‌ത്തിതാനേവമപേക്ഷിച്ച
ദിവ്യ പുരുഷനില്‍‌ താന്‍‌ പ്രസാദിച്ചുടന്‍‌,
“നന്നായ് വരുമേലിലെല്ലാം നിനക്കൊത്ത
വണ്ണ” മെന്നന്‍‌പോടരുള്‍‌ ചെയ്തു സാദരം
ചെമ്മേ സകലജനാനുഗ്രഹപരന്‍‌
നിര്‍‌മ്മായമാശുമറഞ്ഞരുളീടിനാന്‍‌
ധന്യനവന്‍‌ ഭഗവാനെനിജമനഃ-
കര്‍‌ണ്ണികാഗ്രേ ലയിപ്പിച്ചു വന്ദിച്ചു താന്‍‌
പിന്നെസ്സമരനിവൃത്തനായഞ്ജസാ
ചെന്നു പുരിപുക്കു കീര്‍ത്ത്യാ വിളങ്ങിനാന്‍;
കിന്നരേശാനുചരരെജയിച്ചതി-
ല്ലെന്നാകിലും താന്‍‌ തെളിഞ്ഞുമേവീടിനാര്‍‌.
മന്നവനൌത്താനപാദി യജ്ഞേശമാ-
കുന്ന യജ്ഞത്തെയും ചെയ്തു നിരന്തരം
തന്നുള്ളില്‍ നാരായണങ്കലെ ഭക്തിയും
നന്നായുറപ്പിച്ചിരുപത്താറായിരം
സംവത്സരംധരാപാലനവും ചെയ്തു
ധര്‍‌മ്മേണ വാണവസാനകാലേ മുദാ
തന്നുടെ നന്ദനന്മാരില്‍‌ വച്ചുല്‍ക്കലന്‍‌-
തന്നെവാഴിച്ചു താന്‍‌സര്‍‌വവിരക്തനായ്
ശാന്തനായെല്ലാം ത്യജിച്ചു നിവൃത്തനായ്
ഭ്രാന്തജളബധിരാന്ധമൂകൈസ്സമം
സഞ്ചരിച്ചുര്‍‌വിയിലുള്ള തീര്‍‌ത്ഥങ്ങളു-
മഞ്ചിതമാം മഹാക്ഷേത്രങ്ങളും കണ്ടു
സേവകള്‍ ചെയ്തു കൊണ്ടുത്തരയാം ദിശി
പാവനാകാരബോധാനന്ദനിര്‍‌ല്ലയന്‍‌
ചെന്നു ബദര്യാശ്രമം പുക്കവിടെയ-
ങ്ങന്വഹമാനന്ദമോടേവസിച്ചവന്‍‌,
തന്നുള്ളില്‍‌ നാരായണസ്വരൂപത്തേയും
ധന്യപുരുഷനുറപ്പിച്ചനുദിനം
ഭക്ത്യാ മനഃപൂജയും ചെയ്തു സന്തത-
മൊക്കെയും തല്‍ക്കാരണാത്മനി സൂക്ഷമതേ
ചേര്‍‌ത്തു ലയിപ്പിച്ചു താന്‍‌ പരബ്രഹ്മണി
ചേര്‍ത്തുകൊണ്ടാനഖിലാത്മാഗ്രതത്ത്വവും
മൂര്‍ത്തിമാനിങ്ങനെ ചേര്‍ത്തുലയിച്ചനാ-
ളാര്‍‌ത്താര്‍‌ത്തിനാശനന്തന്നനുജ്ഞാവശാല്‍
വന്നു സുനന്ദനന്ദനന്മാര്‍‌ മനോഹിതാ-
നന്ദദിവ്യാകാശയാനോപരി മുദാ
മന്നവന്തന്നെയും ചേര്‍‌ത്തിരുത്തിപ്പരി-
വന്ദ്യമധുരസംഭാഷണാദ്യൈരലം
സമ്മാനമാര്‍‌ഗ്ഗൈരധികം രമിപ്പിച്ചു
രമ്യാശയാ കൊണ്ടുപോയങ്ങു ചെന്നുടന്‍‌
ത്രൈലോക്യമുത്ക്രമ്യ ദിവ്യസ്വയം ജ്യോതി-
രാലംബവേഗാശ്രയഭ്രമണോപരി
സര്‍‌വലോകങ്ങളും കണ്ടുകണ്ടന്വഹം
സര്‍‌വരും തന്നുടെ കീഴായതിന്മീതേ
സര്‍‌വസൌഖ്യത്തോടധോഗതിയെന്നിയേ
സര്‍‌വകാലം വിഷ്ണു ഭക്തിപ്രസന്നനായ്
വാഴ്കെന്നിരുത്തിവച്ചാഹന്ത! വന്ദിച്ചു
ലോകേശഭക്തരാലും ബഹുപൂജ്യനായ്
വാണാനനിശമിനിയും തഥാകൃതി
വാണീടുമാചന്ദ്രതാരകാന്തം മുദാ.
ഇങ്ങനെയെല്ലാം ധ്രുവചരിതത്തെയൊ-
ട്ടിങ്ങു സംക്ഷേപിച്ചു ചൊല്ലിയതീദൃശം
തിങ്ങുമാനന്ദരസം പൂണ്ടു ചൊല്‍കിലു-
മങ്ങതികൌതുകമുള്‍‌ക്കൊണ്ടു കേള്‍‌ക്കിലും
വന്നുകൂടീടും ദുരിത വിനാശനം
പിന്നെയൊടുക്കത്തു മോക്ഷവും നിര്‍‌ണ്ണയം.
ഇത്ഥമാത്മാനന്ദശുദ്ധിദമാം ധ്രുവ-
വൃത്തം പ്രചേതാക്കള്‍‌ ചെയ്തസത്രാന്തരേ
തത്ര സഭാന്തരത്തിങ്കല്‍‌ വീണാധര-
നത്യന്തമാനന്ദമുള്‍ക്കൊണ്ടു പാടിനാന്‍‌.

കഥാസംഗ്രഹം